search
Zadzwoń do nas: 507 603 601

Szafirowy'm okiem

Jak czyścić biżuterię.

Regularne mycie rąk nie sprawi, że nasz zaręczynowy pierścionek będzie zawsze błyszczeć tak pięknie jak pierwszego dnia. Bez względu czy biżuterię nosisz codziennie lub tylko od święta – wymaga ona regularnego czyszczenia. Sposobów na czyszczenie biżuterii jest cały ogrom – większość z nich potrafi doskonale i nieodwracalnie zniszczyć nasze ukochane precjoza. Nie zabierajmy się za czyszczenie jeśli nie wiemy dokładnie CO czyścimy. Znajomość kamieni jest kluczowym pierwszym krokiem do wyboru najlepszej metody czyszczenia.

Tak, przez wiele lat pracy z biżuterią własną i klientów, mam na sumieniu całkiem pokaźną ilość zniszczonych drobiazgów. Na bazie doświadczeń własnych oraz kolegów „po fachu” zdecydowałam się na spisanie metod czyszczenia biżuterii z kamieniami by ograniczyć możliwość ich zniszczenia przy samodzielnym procesie przywracania im świeżości i naturalnego piękna.

Czyszczenie domowymi sposobami

Od lat istnieją obiegowe wskazówki jak czyścić precjoza: folia aluminiowa, wrzątek, soda oczyszczona, pasta do zębów, płyn do mycia naczyń, popiół – już same nazwy przywodzą na myśl narzędzia z izby tortur. Zacznijmy od najpopularniejszego sposobu czyszczenia – pasta do zębów. Pasty zawierają ścierające mikrocząsteczki, których celem jest usuwanie tworzącego się na płytce nazębnej osadu zwanego potocznie kamieniem. Drobinki ścierające w kontakcie z miękkim materiałem jak srebro czy złoto, pozostawiają na jego powierzchni mikro ryski. Biżuteria matowieje, wymaga szybciej czyszczenia powodując powstawanie kolejnych mikro rysek… pasta do zębów ma też kolejną wadę potrafi się doskonale wbić w pomiędzy drobne elementy biżuterii skąd trudno bywa ją usunąć (zwłaszcza jak zdąży zaschnąć). Dodatki wybielające płytkę nazębną również niekorzystnie działają na oprawione w biżuterii kamienie. Jeśli kamień dodatkowo posiada niską twardość – ryzyko jego porysowania znacznie wzrasta. Z metody „pasty do zębów” jedynym plusem jest … szczoteczka, ale o tym w dalszej części artykułu.

Folia aluminiowa, sól i wrzątek lub gotowanie – tym sposobem możemy czyścić jedynie biżuterię, w której nie ma kamieni! Metale szlachetne jak złoto czy srebro są odporne na działanie wysokich temperatur i taka kąpiel im nie zaszkodzi. W przypadku kamieni – wiele z nich słabo toleruje wysoką temperaturę powodując pęknięcia w obrębie minerału. W innej grupie kamienie we wrzątku na stałe zmienią swój kolor. Przyjęło się uważać, że kamienie o wysokich twardościach 9-10 w skali Mohsa (szafir, rubin, moissanit, brylant) są odporne na wysoką temperaturę i gotowanie nie wyrządzi im szkody, jednak jeśli kamień przechodził proces poprawy koloru co często się zdarza w przypadku szafirów czy rubinów, nie można już być pewnym tej metody czyszczenia. Jeżeli wzbogacony kolor jest jedynie wynikiem podgrzewania (najczęściej stosowana metoda) czyszczenie we wrzątku jest relatywnie bezpieczne. Poprawianie koloru kamienia poprzez użycie szkła lub olejowania już stawia metodę czyszczenia pod znakiem zapytania. Decydując się na nią, zadbaj by zminimalizować skoki temperatury – nie wrzucaj kamienia do wrzątku ale sukcesywnie go w nim podgrzewaj.

Zrezygnuj z metody czyszczenia wrzątkiem jeśli kamień posiada jakiekolwiek inkluzje!

Nie jestem zwolenniczką tej metody czyszczenia ale opisuję ją na potrzeby bardzo silnie zabrudzonej biżuterii, którą trudno doczyścić innymi sposobami.

Czyszczenie biżuterii przez gotowanie – przygotuj sitko (najlepiej miękkie o drobnych oczkach) oraz naczynie pasujące do sitka. Do naczynia wlej wodę tak by sitko było częściowo zanurzone. Do wody dodaj niewiele detergentu - płynu do naczyń lub proszek do prania. Włóż na sitko czyszczoną biżuterię, tak by była cała zanurzona i powoli doprowadź wodę do wrzenia. W zależności od zabrudzeń pozostaw gotującą się wodę na 10 lub 20 minut. Zdejmij z ognia i odstaw do ostudzenia. Biżuterię wyciągnij dopiero kiedy woda będzie mieć już temperaturę pokojową, drobne pozostałości zabrudzeń możesz delikatnie usunąć szczoteczką. Opłucz w czystej letniej wodzie i pozostaw do wyschnięcia.

Czyszczenie przez namaczanie – kolejna lubiana metoda czyszczenia biżuterii. Polega na wypełnieniu miseczki ciepłą wodą, dodaniu do niej płynu do naczyń i łyżeczki sody oczyszczonej. Biżuterię do czyszczenia umieszcza się w miseczce na około kwadrans, następnie szczoteczką usuwa się zabrudzenia. Metoda najbezpieczniejsza dla biżuterii bez kamieni. Cześć minerałów nie lubi moczenia w wodzie z detergentami, spis poniżej w tabelce.

Czyszczenie parą (streamer) – ta metoda również nie sprawdza się przy czyszczeniu biżuterii z kamieniami. Działanie pary wodnej powoduje nagłe skoki temperatury czego nawet i brylant może nie przetrwać. Tą metodą można czyścić jedynie biżuterię bez kamieni, samo czyszczenie przebiega szybko i bardzo skutecznie, zwłaszcza w usuwaniu brudu z trudno dostępnych miejsc.

Czyściki chemiczne – chusteczki, płyny, pasty. Świetna i niedroga alternatywa dla sposobów domowych, niestety znowu nie wskazana dla kamieni. Roztwór płynu czyszczącego posiada odczyn kwaśny lub bazuje na alkoholu czego niektóre wrażliwe kamienie nie akceptują a perły nawet zareagują dość agresywnie. Na oferowanych płynach producenci na szczęście zamieszczają dokładne informacje i wskazówki dla jakiego typu biżuterii płyn jest wskazany. Osobiście uwielbiam chusteczki czyszczące do srebra. Ten szlachetny metal o ile nie został poddany procesowi rodowania ma jedną mało przyjemną cechę – nieestetycznie ciemnieje, nie będę rozwijać tematu dlaczego tak się dzieje, przyjmijmy to za proces naturalny. Chusteczki zdejmują nalot a samo srebro odzyskuje piękny połysk – nieosiągalny innymi domowymi metodami. Ze względu na środki którymi jest nasączona ściereczka, należy unikać jej kontaktu z wprawionym kamieniem. Nie rekomenduję użycia czyścików chemicznych osobom, które nie posiadają wnikliwej wiedzy na temat kamieni w swojej biżuterii. Kiedyś postępując zgodnie z zapewnieniami swojej klientki, za pomocą czyścika zamieniłam jej piękny zielony szmaragd w mlecznobiały bezwartościowy kamyczek. Tak, czyścik całkowicie wytrawił kolor z kamienia, o którym klientka miała pełne przekonanie że jest autentyczny, piękny i wyjątkowy. Nie uwierzyłaby gdyby sama nie była tego świadkiem. Dla mnie była to poważna lekcja i od tamtej pory trzymam płyn z daleka od biżuterii z kamieniami.

Myjka ultradźwiękowa – wbrew pozorom nie jest takim wygodnym rozwiązaniem jakby się wydawało. Ma sens jeśli prowadzimy działalność na bazie której posiadamy regularnie pewną ilość biżuterii do czyszczenia, wtedy zaoszczędza nam czas. W użytku domowym, co prawda można co jakiś moment całą biżuterię jednorazowo odświeżyć ale dla czyszczenia jednej sztuki nikt rozsądny myjki nie włącza. Jak nazwa wskazuje myjka emituje wysokiej częstotliwości drgania, które wraz z płynem czyszczącym dokładnie ze wszelkich trudno dostępnych szczelin wymywa zabrudzenia. W przypadku kamieni o nawet dużej twardości ale podatnych na ukruszenia (np. beryle), myjka może wyrządzić duże szkody. Sekwencja impulsów koncentruje się na najtwardszych elementach w zbiorniku. Bywa, że różnice ciśnień rozrywają np. wrażliwe topazy na warstwy a brylanty wychodzą z myjki w kawałkach. Nawet najtwardszy kamień posiada swój punkt nacisku gdzie skumulowana energia potrafi rozerwać go na strzępy. W trakcie mycia elementy także obijają się o siebie co w przypadku kamieni o różnych twardościach zaowocuje trwałymi i nieestetycznymi rysami. Niewskazane jest użycie myjki dla kamieni o niskich twardościach a także pereł czy opali. W tabeli poniżej znajduje się wykaz kamieni, które mogą być czyszczone w myjce, a które zdecydowanie powinny jej unikać.

Gemmologicznym wrażliwcom jak perły, opale, bursztyny, turkusy czy fluoryty poświęcę osobny, wpis na który już w tym miejscu serdecznie zapraszam.

Czyszczenie przez jubilera – to najlepszy sposób na profesjonalne odświeżenie i „dobłyszczenie” swojej biżuterii. Wykwalifikowany jubiler szybko ustali najlepszy sposób wyczyszczenia klejnotów. Niczym powierzysz je opiece specjalisty zapytaj o przewidywany sposób ich odczyszczania. Jeśli któraś z udzielanych informacji Cię zaniepokoi, zrezygnuj i udaj się do innego zakładu. Nie każdy jubiler jest doświadczonym gemmologiem, a błędy zdarzają się każdemu. Pytanie czy zaryzykujesz swój drogocenny i lubiany kamień?

Sprawdzona, stosowana i rekomendowana metoda

W ten bezpieczny sposób można wyczyścić niemal wszystkie oprawione kamienie bez szczegółowej wiedzy na ich temat (wyjątek stanowią bursztyny, perły i opale). Metoda wymaga użycia ciepłej wody, detergentu i szczoteczki. Można by się zastanawiać co tu jest takiego innowacyjnego, no właśnie a diabeł tkwi w szczegółach.

Ciepła woda – najmniej problematyczna część metody. Tu trzeba zadbać by woda miała temperaturę ciała, jeśli kranówka jest twarda do opłukania biżuterii trzeba przygotować przegotowaną i odstaną wodę również w temperaturze ciała.

Detergent – może nam posłużyć płyn do mycia naczyń lub mydło do rąk w płynie. Warunek jest by był ekstremalnie łagodny. Najlepiej wybrać detergent z oferty produktów ekologicznych (bez SLS, bez perfum i wybielaczy oraz innych drażniących wypełniaczy) o możliwie najprostszym i ekologicznym składzie. W przypadku mydła w płynie, ważne jest również by jego skład opierał się na oleju palmowym a nie na łoju zwierzęcym (oczywiście skład wolny od dodatku perfum i SLS).

Szczoteczka – stanowi kolejny ważny element. W zasadzie powinno być ich kilka: możliwie najbardziej zużyta szczoteczka do zębów, pędzelek z włosia ze sklepu dla artystów oraz szczoteczka pozostała po zużytej maskarze. Szczoteczka do zębów najlepsza jest taka, której włosie jest na tyle wytarte, że wywija się na zewnętrzne strony, wtedy niemal możemy mieć pewność że zanieczyszczenia zostaną niemal w całości usunięte. Jeśli włosie jest twarde to brud tylko zostanie wepchnięty dalej i będzie jeszcze trudniejszy do usunięcia. Pędzelek z włosia dobrze usunie zabrudzenia jeszcze na sucho i to z czym nie poradzi sobie szczoteczka. Szczoteczka po maskarze, dokładnie umyta doskonale sprawdzi się w ażurowych wzorach i uzupełni pracę pozostałych narzędzi.

Czyszczenie: Do niewielkiej ilości wody np. ½ szklanki dodaj detergent, rozpuść go tak by połączył się z wodą. Namocz w nim czyszczoną biżuterię, ale nie pozostawiaj by tam leżała. Delikatnie, bez pośpiechu szczoteczkami i pędzelkiem usuń wszystkie zanieczyszczenia, co chwilę płucząc biżuterię w roztworze. Omijaj kamień z wierzchu, starannie odczyść go od spodu to od tego zależy jego blask. Brud lubi zbierać się pod krawędziami oprawy przy „łapkach” i maleńkich prześwitach. Po czyszczeniu biżuterię należy opłukać czystą wodą (jeśli zwykła woda z kranu tworzy zacieki użyj wcześniej przegotowanej). Nie osuszaj, po prostu połóż biżuterię na papierowym ręczniku niech sama wyschnie. Suchą można przetrzeć jeszcze nieużywaną do tej pory szmatką do okularów. Gotowe, gwarantuję że zaskoczą Cię efekty czyszczenia.

Tipy

Poniżej podaję listę pomocnych informacji wartych zastosowania przy czyszczeniu swojej biżuterii.

1. Przed czyszczeniem dokładnie sprawdź swoją biżuterię czy wszystkie elementy są spójne czy nic się nie odrywa etc. Pozapinaj łańcuszki i bransoletki.

2. Biżuterię z kamieniami czyść osobno. Nawet kamienie o najwyższej twardości rysują siebie na wzajem.

3. Do płukania można użyć miękkiego sitka o możliwie najmniejszych oczkach, zamiast niego rolę wypełni bawełniany niewielki woreczek, do którego można włożyć biżuterię i wypłukać pod bieżącą wodą bez obawy że jeden z klejnotów wpadnie do zlewu.

4. Do błyskawicznego usunięcia nalotu na srebrze można użyć szkolnej gumki do mazania (a nawet gumki recepturki nawiniętej na ołówek), zadbaj tylko by nie miała drobinek ścierających, które porysują powierzchnię. Odczyszczone srebro można delikatnie przetrzeć jakimkolwiek materiałem.

Pamiętaj, nigdy nie używaj do czyszczenia środków zawierających chlor, amoniak, aceton i podobnych – tak silnie działające środki nieodwracalnie mogą uszkodzić nie tylko kamień ale nawet i metal szlachetny. Żeby ograniczyć kontakt biżuterii ze środkami chemicznymi pamiętaj o zdjęciu jej przed przystąpieniem do sprzątania.


W pigułce

Kamień

Odporność

Twardość w skali Mohsa

Para wodna (streamer)

Myjka ultradźwiękowa

Gotowanie

Mydło

Aleksandryt

doskonała

8,5

tak

tak

nie

tak

Amazonit

słaba

6 – 6,5

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Apatyt

mierna

5

nigdy

ryzykowne

nigdy

tak

Akwamaryn

dobra

7,5 - 8

warunkowo

możliwe

nie

tak

Aragonit

słaba

3,5 - 4

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Bursztyn

słaba

2 – 2,5

nie

Nie

nie

tak

Cytryn

dobra

7

nie

możliwe

nie

tak

Chryzokola

słaba

2 - 4

nie

nie

nie

możliwe

Cyrkonia (CZ)

dobra

8,5

tak

tak

tak

tak

Cyrkon

słaba

6-7,5

nie

nie

nie

tak

Diament

dobra

10

tak

tak

tak

tak

Diposyd

słaba

5,5 - 6

nigdy

ryzykowne

nie

tak

Fluoryt

słaba

4

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Granat

dobra

7 – 7,5

nie

Możliwe (?)

nie

tak

Howlit

dobra

3 – 3,5

ryzykowne

ryzykowne

nigdy

tak

Iolit

dobra

7 – 7,5

nie

nie

nie

tak

Jadeit

wyjątkowa

6,5 - 7

odporny

odporny

odporny

tak

Kianit

słaba

4 – 7,5 (!)

nie

nie

nie

tak

Kaneol

dobra

7

nie

możliwe

nie

tak

Koral

średnia

3,5 - 4

ryzykowne

ryzykowne

nie

tak

Kamień księżycowy

słaba

6 – 6,5

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Labradoryt

słaba

6 – 6,5

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Lapis Lazuli

średnia

5 - 6

nie

nie

nie

tak

Malachit

słaba

3,5 - 4

nie

nie

nie

tak

Opal

b. słaba

5 – 6,5

nie

nie

nie

tak

Perła

słaba

2,5 - 4

nie

nie

nie

tak

Perydot

średnia/dobra

6,5 - 7

nie

ryzykowne

nie

tak

Rodochrozyt

słaba

3,5 – 4,5

nie

nie

nie

tak

Rodonit

słaba/dobra

5,5 – 6,5

odporny

możliwe

nie

tak

Rubin

doskonała

9

tak

tak

nie

tak

Szafir

doskonała

9

tak

tak

nie

tk

Serpentyn

słaba

2,5 - 6

ryzykowne

nigdy

nie

tak

Seashell

średnia

3,5

ryzykowne

ryzykowne

ryzykowne

tak

Sodalit

słaba

5 -6

ryzykowne

nigdy

nigdy

tak

Spinel

dobra

8

tak

tak

nie

tak

Słoneczny kamień

słaba

6 – 6,5

nigdy

nigdy

nigdy

tak

Tanzanit

słaba

6 - 7

nie

nie

nie

tak

Topaz

słaba

8

nie

nie

nie

tak

Turmalin

średnia

7 – 7,5

nie

nie

nie

tak

Turkus

słaba/dobra

5 - 6

nie

nie

nie

tak


Koszyk

Twój koszyk jest pusty.

Dokonaj swoich pierwszych zakupów